Íslenskur sjávarútvegur mun standa storminn af sér
„Undan því verður ekki vikist að minnast á áhrif COVID-19 á íslenskan sjávarútveg, þó hér sé árið 2019 til umfjöllunar. Ástandið sem varð í alþjóðlegum viðskiptum hefur reynst mörgum afar erfitt. Augljósasta dæmið er að sjálfsögðu ferðaþjónustan sem á allt sitt undir frjálsri för fólks. Auk þess hefur dregið úr spurn eftir ýmsum vörum og fyrirtæki lent í vandræðum. Sjávarútvegurinn hefur ekki farið varhluta af ástandinu.“
Svo skrifar Heiðrún Lind Marteinsdóttir í rafrænni ársskýrslu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi og ennfremur:
Mikil óvissa
„Áhrifin eru mismikil á milli greina sjávarútvegsins, en staðan er þó bærilegri en í mörgum öðrum atvinnugreinum. Sjávarútvegsfyrirtæki standa frammi fyrir mikilli óvissu, því markaðir með sjávarafurðir hafa breyst á skömmum tíma. Víða er ferðafrelsi skert og erfitt getur verið að komast á milli landa með afurðir, því takmarkanir hafa verið settar á landamærum. Slíkt hefur leitt til aukins kostnaðar fyrir fyrirtækin og það á sama tíma sem þrýstingur hefur verið á að verð afurða séu lækkuð. Á móti lækkun á afurðaverði kemur hins vegar veiking á gengi krónunnar, sem hjálpar til. Lækkunin er þó tvíbent, því sumir kostnaðarliðir hækka, eins og til dæmis olía, sem er annar stærsti kostnaðarliðurinn í rekstri útgerða. Þó hefur gangurinn í sjávarútvegi verið betri en margir óttuðust í fyrstu. Í þessu sambandi má nefna nýjustu spá Seðlabankans sem hljóðar upp á 8% samdrátt í útflutningi sjávarafurða í ár en bankinn hafði reiknað með 12% samdrætti í spánni sem gefin var út í maí. Þessa breytingu má einna helst rekja til þess að gangurinn í sjávarútvegi á öðrum ársfjórðungi var framar vonum bankans.
Styrkleiki kerfisins
Því hvernig sem allt veltist í veröldinni, þarf fólk að borða, hjá því verður ekki komist. Það sem COVID ástandið dró fram, er styrkleiki kerfisins. Íslenskur sjávarútvegur mun standa storminn af sér. Það er ekki síst vegna sveigjanleika hins íslenska fiskveiðistjórnunarkerfis og fjárhagslega sterkra og vel rekinna fyrirtækja. Þetta er fáheyrt í alþjóðlegum heimi sjávarútvegs. Beggja vegna Atlantshafs er nú keppst við að dæla fjármunum skattgreiðenda inn í sjávarútveg. Vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins fá aðildarríki ESB alls 160,3 milljónir evra, jafnvirði um 26 milljarða íslenskra króna, til þess að styrkja sjávarútveg og fiskeldi. Í Bandaríkjunum var 300 milljónum dala, jafnvirði um 41 milljarði íslenskra króna, ráðstafað í sjóð til aðstoðar aðilum í sjávarútvegi sem orðið hafa fyrir áhrifum af COVID. Íslenskur sjávarútvegur hefur engrar aðstoðar óskað frá ríkissjóði – og ekki er fyrirséð að til þess komi. Það er hins vegar mikilvægt að þessar erlendu staðreyndir séu þekktar, þegar hugað er að samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs og þeim rekstrarskilyrðum sem honum eru búin hér á landi, í samkeppni við ríkisstyrktan sjávarútveg á erlendum mörkuðum.
Í fremstu röð á heimsvísu
Þá hefur einnig komið berlega í ljós að vel fjármögnuð fyrirtæki eru langtum líklegri til að standa af sér viðlíka ástand og nú er uppi. Fyrirtæki með lítið eigið fé hafa ekki á neitt að ganga þegar í bakseglin slær. Mér hefur oft fundist að þeir sem vilja umbylta kerfinu horfi fram hjá þessari staðreynd. Það er ekki aðeins hagur fyrirtækjanna sjálfra að vera vel fjármögnuð, það skiptir land og þjóð einnig miklu. Hvað hefði gerst ef sjávarútvegurinn hefði verið veikburða og skuldum hlaðinn þegar faraldurinn hófst; hefði það gagnast þjóðinni betur, þegar sjávarútvegurinn er ein helsta uppspretta gjaldeyris? Þetta er atriði sem ber að hafa í huga þegar barist er fyrir því að veikja fjárhagslegar stoðir sjávarútvegs. Íslendingum hefur tekist að gera sjávarútveg að efnahagslegri burðarstoð og íslenskur sjávarútvegur er í fremstu röð á heimsvísu. Það er gott hlutskipti.“
Sjá ársskýrslu samtakanna hér.