Hafna því að hafa lofað 350 þúsund tonnum
Hafrannsóknastofnun hafnar endurteknum staðhæfingum um að stofnunin hafi spáð eða lofað 350 þúsund tonna jafnstöðuafla í þorski ef fylgt væri aflareglu. Í samantekt á vef Hafró kemur fram að slík tala hafi einungis verið niðurstaða úr sviðsmynd í fyrstu aflaregluvinnu nefndar árið 1994 byggðri á sögulegri meðalnýliðun 1955–1990, en aldrei sett fram sem spá. Nýjustu hermunir stofnunarinnar frá 2021 meta jafnstöðuafla hins vegar um 230 þúsund tonn á ári.
Aflareglur í þorski voru fyrst mótaðar 1994 og síðan endurskoðaðar 2004, 2009, 2015 og 2021. Markmið hermana er að finna veiðihlutfall sem skilar líklegum hámarksafrakstri til lengri tíma án þess að auka hættu á að stofninn fari undir varúðarmörk, en ekki að spá nákvæmlega fyrir um framtíðarafla. Í langtímasviðsmyndum þarf að gera ráð fyrir óvissu um framtíðarnýliðun og meðalþyngdir, sem skýrir hvers vegna tölur um mögulegan meðalafla breytast með forsendum.
Í skýrslu 1994 var lagt til 22% veiðihlutfall sem skynsamleg nýting; við þær forsendur gaf ein sviðsmynd til kynna að langtímaafli gæti orðið um 350 þúsund tonn, með skýrum fyrirvara um að ekki ætti að festa slíka staka tölu í sessi. Endurmat 2004 tók mið af lægri nýliðun eftir 1985 og sýndi að við sama veiðihlutfall væri meðalafli þá 210–220 þúsund tonn, en 310–320 þúsund tonn ef nýliðun yrði áþekk því sem var fyrir 1985. Alþjóðahafrannsóknaráðið prófaði 2009 fjölda nýliðunarsviðsmynda og tveggja líkangerða meðalþyngda; niðurstaðan spannaði 190–350 þúsund tonn, en ályktunin var sú sama og áður: skynsamlegt veiðihlutfall ræðst lítið af tilteknum framtíðarforsendum.
Stofnunin tekur jafnframt fram að tilvísanir í svonefnda „svörtu skýrslu“ frá 1975, þar sem hámarksafrakstur þorskstofns var talinn nálægt 500 þúsund tonnum, byggist á einföldum útreikningum síns tíma og séu ekki samanburðarhæfar við nútímalíkön. Meginefni þeirrar skýrslu hafi verið viðvörun um ofveiði og tillögur um regluverk sem síðar reyndust gæfuspor. Niðurstaða Hafró nú er að tölur á borð við 350 eða 500 þúsund tonn endurspegli afmarkaðar forsendur í sögulegum hermunum en séu hvorki loforð né spár; ákvörðun um aflamark þarf ætíð að byggja á nýjustu gögnum og varfærni til að tryggja sjálfbæra nýtingu.
