Veiðigjald fyrir makríl byggi á röngum forsendum

Í nýjum pistli á Vísi gagnrýnir Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS,  atvinnuvegaráðherra harðlega fyrir að byggja ný lög um veiðigjald fyrir makríl á því sem hún kallar skynjun fremur en staðreyndir. Breytingin, sem tók gildi í sumar, miðar við að verðmæti makríls ákvarðist af „heimsmarkaðsverði“, en Heiðrún segir slíkt verð einfaldlega ekki til.

Hún bendir á að íslenskur og norskur makríll séu alls ekki sambærilegir – hvorki í gæðum, nýtingu né markaðsverði. Norðmenn veiði makríl við betri aðstæður, með öðrum veiðiaðferðum og styttri siglingum, sem tryggi ferskara hráefni og hærra verð. Íslenski flotinn veiði hins vegar fjær landi og hluti aflans fari í bræðslu, sem lækki nýtingu og verðmæti verulega.

Samkvæmt útreikningum sem hún birtir fengu Íslendingar að jafnaði um 220–270 krónur á kíló fyrir makrílinn sinn, á meðan Norðmenn hafi fengið um 425 krónur – nánast tvöfalt meira.

Heiðrún segir rangt að fullyrða, eins og ráðherra hafi gert, að Ísland og Noregur selji „sama fisk til sömu aðila“. Norðmenn selji að mestu til Asíu á hágæðamarkaði, þar sem greitt sé hæsta verð, en Íslendingar aðallega til Austur-Evrópu þar sem verðið sé mun lægra.

Hún bendir á að norsku sölusamtökin Norges Sildesalgslag hafi staðfest að íslensk skip fái ávallt lægra verð en norsk skip á uppboðsmarkaði – aðeins um helming.

„Þrátt fyrir þetta samþykktu stjórnvöld lög sem byggja á röngum forsendum,“ segir hún og gagnrýnir að meirihluti atvinnuveganefndar hafi jafnvel reynt að „leiðrétta“ mismuninn með því að miða við 80% af norsku verði – án faglegrar stoðar.

Heiðrún telur þetta dæmi um hvernig skynjun ráðherra hafi orðið að lögum, og varar við því að slíkt grafi undan trausti og réttmæti lagasetningar:„Við lagasetningu verður að leggja hlutlægar og réttar upplýsingar til grundvallar. Staðreyndir eiga að hafa áhrif á skoðanir fólks – ekki öfugt,“ skrifar húh.