Heimta frumvarp um bann við hvalveiðum
Sjö umhverfis- og dýraverndarsamtök gagnrýna stjórnvöld harðlega fyrir að bregðast skyldum sínum í málefnum hvala og krefjast þess að frumvarp um bann við hvalveiðum verði lagt fram án tafar. Þetta kemur fram í sameiginlegri yfirlýsingu samtakanna, þar sem einnig er lýst yfir stuðningi við tvo mótmælendur sem sæta nú ákæru vegna friðsamlegra mótmæla.
Í yfirlýsingunni segir að mótmæli séu oft eina leið almennings til að lýsa óánægju, verja réttindi sín og draga stjórnvöld til ábyrgðar þegar þau bregðast skyldum sínum. Lagt er áherslu á að sá réttur sé stjórnarskrárvarinn. Samtökin benda á að 22. janúar muni íslenska ríkið draga friðsamlega mótmælendur fyrir dóm á sama tíma og brot á dýravelferðarlögum við hvalveiðar hafi haft litlar afleiðingar.
Samtökin segja íslensk stjórnvöld hafa brugðist bæði almenningi og hvölum, þrátt fyrir að viðurkennt sé að hvalveiðar brjóti gegn lögum um velferð dýra. Í yfirlýsingunni er vísað til ummæla Hönnu Katrínar Friðriksson atvinnuvegaráðherra og Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra um að reglugerð um hvalveiðar sé gömul og úrelt. Þar er jafnframt rifjað upp að Hanna Katrín Friðriksson hafi sagt í viðtali í tengslum við birtingu skýrslu starfshóps í maí 2025: „Markmiðið er að á haustmánuðum leggi ég fram frumvarp til laga varðandi þessi mál.“
Einnig er vitnað til orða hennar um að ekki komi til greina að halda áfram óbreyttu fyrirkomulagi og að annaðhvort þurfi að herða skilyrði eða banna hvalveiðar alfarið. Samtökin segja að þau hafi treyst þessum orðum, en að ekkert frumvarp hafi verið lagt fram síðastliðið haust.
Í yfirlýsingunni er bent á að rúmt ár sé liðið frá því Samfylkingin, Flokkur fólksins og Viðreisn mynduðu ríkisstjórn, þrátt fyrir að allir flokkarnir hafi lýst sig andvíga hvalveiðum fyrir kosningar. Samt sem áður séu tvö virk hvalveiðileyfi enn í gildi og geti leyfishafar nýtt þau að vild.
Samtökin gagnrýna jafnframt að Umboðsmaður Alþingis taki ekki til meðferðar kvartanir frá náttúruverndarsamtökum vegna ákvarðana stjórnvalda sem hafi íþyngjandi áhrif á náttúru og dýr. Þar sé vísað til þess að félagasamtök séu ekki talin beinir hagsmunaaðilar, sem að mati samtakanna samræmist ekki skuldbindingum Íslands samkvæmt Árósarsamningnum.
Í lok yfirlýsingarinnar er bent á að hvalveiðar skaði orðspor Íslands á alþjóðavettvangi og að dómsmál gegn friðsamlegum mótmælendum varpi enn dekkri skugga á landið. Sérstaklega er vísað til Anahitu Babaei og Elissu Phillips, sem klifruðu upp í möstur hvalveiðiskipa í mótmælaskyni og sæta nú ákæru. Samtökin segja þær hafa nýtt stjórnarskrárvarinn rétt sinn til friðsamlegra mótmæla.
Yfirlýsingin endar á áskorun til Kristrúnar Frostadóttur, Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, Ingu Sæland og Hönnu Katrínar Friðrikssonar um að gera hið rétta og leggja fram frumvarp um bann við hvalveiðum áður en það sé of seint. Þá er almenningur hvattur til að sýna mótmælendum samstöðu í Héraðsdómi 22. janúar klukkan 8.30.
Yfirlýsinguna undirrita Hvalavinir – vernd hafsins, Íslenski náttúruverndarsjóðurinn, Landvernd, Náttúruverndarsamtök Íslands, Samtök grænkera á Íslandi, Samtök um dýravelferð á Íslandi og Ungir umhverfissinnar.
