Alvarlegir annmarkar á búnaði og stöðugleika

Rannsóknarnefnd samgönguslysa hefur birt ítarlega skýrslu um banaslysið sem varð þegar strandveiðibáturinn Ormurinn langi AK 64 sökk við mynni Patreksfjarðar 30. júní 2025. Skipstjóri bátsins, Magnús Þór Hafsteinsson, fórst í slysinu. Hann var einn um borð.

Samkvæmt skýrslunni var báturinn á landleið frá veiðum þegar hann sökk skyndilega um klukkan 10:46, norður af Blakksnesi. Skipstjórinn lenti í sjónum og nærstaddur bátur kom strax til aðstoðar. Ekki tókst þó að ná manninum um borð og var hann þess í stað bundinn við síðu björgunarbátsins sem sigldi til móts við björgunarskipið Vörð II.

Björgunarskipið lagði af stað frá Patreksfirði skömmu síðar og var skipstjórinn fluttur yfir í það, en endurlífgunartilraunir báru ekki árangur og hann var úrskurðaður látinn á leið til hafnar.

Í skýrslunni kemur fram að aðstæður á slysstað hafi verið erfiðar fyrir smærri báta. Veður var norðan 4–6 m/s og sjólag slæmt. Þá hafi straumar og öldur við Blakksnes getað gert aðstæður sérstaklega krefjandi.

Nefndin telur líklegt að rafgeymar bátsins hafi verið orðnir slakir og að spennufall hafi haft áhrif á virkni austurdæla. Það hafi dregið úr getu bátsins til að losa sig við sjó og þar með skert sjóhæfni hans.

Einnig kemur fram að bátnum hafi verið siglt í gegnum straumröst við Blakksnes sem getur verið varasöm fyrir smábáta.

Rannsóknin leiddi í ljós margvíslega alvarlega annmarka á búnaði og ástandi bátsins. Björgunarbúnaður virkaði ekki sem skyldi; gúmmíbjörgunarbátur losnaði ekki sjálfkrafa og auk þess vantaði mikilvægan hluta í loftbúnað hans, sem gerði það að verkum að hann gat ekki blásist út.

Þá var bjarghringur festur þannig að hann flaut ekki upp.

Við rannsókn kom einnig í ljós að breytingar höfðu verið gerðar á bátnum, meðal annars nýr skutkassi og breytingar á lunningu, sem höfðu neikvæð áhrif á stöðugleika hans. Þessar breytingar voru ekki tilkynntar til Samgöngustofu og ekkert eftirlit haft með þeim.

Útreikningar sýna að ef sjór komst í skutkassa bátsins gat það haft veruleg áhrif á stöðugleika og minnkað hann um meira en helming.

Þrátt fyrir þessa annmarka segir í skýrslunni að ekki sé hægt að fullyrða að vanvirkni búnaðarins hafi verið bein orsök andláts skipstjórans. Hins vegar séu um alvarleg frávik að ræða sem hafi haft áhrif á sjóhæfni og öryggi bátsins.

Rannsóknarnefndin beinir því til Samgöngustofu að gerð verði viðbragðsáætlun þegar búnaður sem hefur áhrif á öryggi reynist ekki í lagi, að breytingar á bátum séu tilkynntar og að kannað verði hvort hægt sé að nota öruggari búnað í stað núverandi sjósleppiloka.